سند تحول بنیادین آموزش و پرورش در سال ۱۳۹۰ به تصویب نهایی شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید. براساس مقدمه مندرج در این سند؛ تحقق ارزش ها و آرمان های متعالی انقلاب اسلامی مستلزم تلاش همه جانبه در ابعاد فرهنگی، علمی، اجتماعی وسیاسی و اقتصادی است. عرصه تعلیم و تربیت از مهم ترین زیرساخت های تعالی همه جانبه کشور و ابزار جدی برای ارتقاء سرمایه انسانی شایسته کشور در عرصه های مختلف است. تحقق این هدف نیازمند ترسیم نقشه راهی است که در آن نحوه طی مسیر، منابع و امکانات لازم، تقسیم کار در سطح ملی و الزامات این مسیر به صورت شفاف و دقیق مشخص شده باشد.

در بیانیه ماموریت سند تحول بنیادین و زیرنظام های آن این طور عنوان شده است که وزارت آموزش و پرورش مهم ترین نهاد تعلیم و تربیت رسمی عمومی، متولی فرآیند تعلیم و تربیت در همه ساحت های تعلیم و تربیت، قوام بخش فرهنگ عمومی و تعالی بخش جامعه اسلامی براساس نظام معیاراسلامی، با مشارکت خانواده، نهادها و سازمان های دولتی و غیردولتی است. این نهاد ماموریت دارد با تاکید بر شایستگی های پایه، زمینه دستیابی دانش آموزان در سنین لازم التعلیم طی ۱۲ پایه تحصیلی به مراتبی از حیات طیبه در ابعاد فردی، خانوادگی، اجتماعی و جهانی را به صورت نظام مند، همگانی، عادلانه و الزامی در ساختاری کارآمد و اثربخش فراهم سازد.

این سند دارای ۸ هدف کلان ، ۱۵ راهبردکلان، ۲۳ هدف عملیاتی ، ۱۳۱ راهکار برای اجرای اهداف آن می باشد اما متاسفانه عملیاتی نشدن کامل سند تحول بنیادین طی ۷ سال اخیر یکی از مهم ترین چالش های پیش روی نظام تعلیم و تربیت کشور است که به زعم وزیر آموزش و پرورش عملیاتی نمودن سند تحول، تاکنون به کمتر از ۳۰ درصد می رسد. اگرچه در سه دهه گذشته تلاش های وافر و قابل تقدیری از طرف مسئولان و دست اندرکاران نظام تعلیم و تربیت برای بهبود و اصلاح نظام آموزشی کشور به عمل آمده که خوشبختانه نتایج مثبت و مفیدی نیز برجای گذاشته است، ولی هنوز آموزش و پرورش با چالش های جدی روبه رو است و برون داد آن در طراز جمهوری اسلامی ایران و پاسخگوی تحولات محیطی و نیازهای جامعه نمی باشد. وجود بیش از یک میلیون پرسنل، بیش از ۱۳ میلیون دانش آموز و ۷۰۰ منطقه آموزش و پرورش، مسئولیت مدیران ستادی در اجرای برنامه ها را بسیار سنگین و حساس کرده است.

سند تحول شامل ۶ زیر نظام است. زیرنظام های اصلی نظام تربیت رسمی و عمومی، بخش های اساسی این نظام در جهت پشتیبانی از جریان تربیت، انجام رسالت نظام و کمک به تحقق اهداف و کارکردهای آن هستند. عملکرد این زیر نظام ها تمامی مولفه های نظام تربیت رسمی و عمومی را تحت تاثیر خود قرار می دهند و عبارتنداز:

  • راهبری و مدیریت
  • برنامه درسی
  • تربیت معلم و تامین منابع انسانی
  • تامین و تخصیص منابع مالی
  • تامین فضا، تجهیزات و فن آوری
  • پژوهش و ارزشیابی

وظایف زیرنظام ها گزاره های معطوف به بیان دستاوردهای مطلوب زیرنظام، رویکرد ناظر به جهت گیری کلی مشخص و منسجم درباره ماهیت زیرنظام و چگونگی مواجهه با مسائل و موضوعات آن است که با توجه به مجموعه ای از مفروضات نظری و رهیافت و رویکرد کلان نظام تربیت رسمی و عمومی، تعیین شده و التزام به آن موجب ایجاد هم گرایی و هماهنگی در انتخاب اصول، معیارها و روشهای خاص هرزیرنظام خواهد شد.

برنامه زیرنظام راهبری ومدیریت نظام تعلیم و تربیت رسمی وعمومی جمهوری اسلامی ایران مصوب نهصد و چهل و هشتمین جلسه شورای عالی آموزش و پرورش مورخ ۲۴/۰۷/۹۶ می باشد. این زیرنظام در افق ۱۴۰۴، کارآمد، اثربخش، مشارکت جو، یادگیرنده و آینده نگر در چارچوب نظام معیاراسلامی و با استفاده بهینه از امکانات و منابع و به حداکثر رساندن بهره وری، ظرفیت های بالقوه و بالفعل را افزایش می دهد و با بهره گیری از فرآیندها و تاکید بر پیامدها و تنظیم تعاملات بیرونی و بهره مندی از عوامل محیطی، اهداف آموزش و پرورش را در سطوح مختلف مدیریتی با پاسخگویی به نیازهای ذینفعان درون و برون سازمانی خود در محیط های محلی، ملی و بین المللی، محقق می سازد.

این زیرنظام نظامی است جامع و چابک در سطوح مختلف کلان، عالی، میانی و اجرایی که ضمن برخورداری از ویژگی های سازمان یادگیرنده، قادر است با هوشمندی همه نیروهای تغییر را بطورهماهنگ، کارا و اثربخش درجهت غایت تربیت یعنی “تحقق مراتب حیات طیبه در همه ابعاد” و اهداف تربیت یعنی “آمادگی متربیان برای تحقق آگاهانه و اختیاری مراتب حیات طیبه در همه ابعاد” رهنمون سازد.

یکی از مهمترین اصول زیرنظام راهبری و مدیریت تربیتی ، کلیدواژه مشارکت جویی است. در این اصل، موارد ذیل مدنظر قرار گرفته است:

  • توجه به شوری و مشورت و خردجمعی(هم افزایی) در همه سطوح تصمیم سازی و تصمیم گیری
  • مشارکت متربیان، مربیان و والدین در فرآیند ارتقاء کیفیت مدرسه
  • مشارکت مردم، خانواده ها و نهادها و سازمان ها و تشکل های مردم نهاد و غیردولتی در فرآیند سیاست گذاری، تصمیم گیری، تصمیم سازی و برنامه ریزی و اجرا برای تحقق اهداف

از طرفی به مفهوم مشارکت در اسناد بالادستی وزارت آموزش وپرورش نیز به شرح ذیل تاکید شده است:

  • مشارکت در قانون اساسی کشور
  • مشارکت در نقشه جامع علمی کشور
  • مشارکت درسند تحول بنیادین آموزش وپرورش
  • مشارکت درسیاست های کلی ایجاد تحول در نظام آموزش و پرورش کشور ابلاغی مقام معظم رهبری
  • مشارکت در قانون تشکیل شوراهای آموزش و پرورش (برنامه زیرنظام راهبری و مدیریت نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی،۱۳۹۶)

برداشتی که از مطالعه محتوای سند تحول بنیادین در خصوص امر مشارکت می شود این است که در سند به موضوع مشارکت بسیار تاکید شده و لازمه اجرای اصلی ترین زیرنظام آن یعنی زیرنظام راهبری و مدیریت نیز مشارکت ذکر شده است اما درباره مفهوم دقیق و متقن مشارکت و چگونگی عملیاتی نمودن آن در نظام آموزشگاهی، به موردی اشاره نشده است.

عملیاتی کردن زیرنظام مدیریت و راهبری سند تحول بنیادین در نظام آموزشگاهی یکی از مولفه های مهم و اساسی تحقق رسالت و اهداف نظام تعلیم و تربیت کشور است. این مهم در ایران بسیار حائزاهمیت است و رهبر فرزانه انقلاب اسلامی نیز ضرورت تحول بنیادین در آموزش وپرورش با تکیه بر فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی-ایرانی و تدوین الگوی اسلامی-ایرانی برای تحول و پرهیز از الگوهای وارداتی، کهنه و تقلیدی محض را چراغ برون رفت از چالش های نظام آموزشی کشور دانسته است که خوشبختانه با درک ضرورت واهمیت این امر و در پاسخ به ندای هوشمندانه رهبرمعظم انقلاب، سند تحول بنیادین آموزش وپرورش به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده است.

چنین کشوری باید از هرنظر نمونه باشد که لازمه نمونه بودن براساس هدف های کلان سند تحول، تربیت انسان هایی موحد، مومن و معتقد به معاد و آشنا و متعهد به مسئولیت ها و وظایف در برابر خدا، خود، دیگران و طبیعت، حقیقت جو و عاقل، عدالت خواه و صلح جو، ظلم ستیز،‌جهادگر، شجاع و ایثارگر ووطن دوست، مهرورز، جمع گرا و جهانی اندیش، ولایت مدارس و منتظر و تلاش گر د رجهت تحقق حکومت عدل جهانی، بااراده و امیدوار، خودباور و دارای عزت نفس، امانتدار، دانا و توانا، پاکدامن و باحیاء، انتخابگر و آزادمنش، متخلق به اخلاق اسلامی، خلاق و کارآفرین و مقتصد و ماهر، سالم و بانشاط، قانون مدار و نظم پذیر و آماده ورود به زندگی شایسته فردی، خانوادگی و اجتماعی براساس نظام معیار اسلامی؛ بیان شده است. براین اساس عملیاتی نمودن زیرنظام راهبری و مدیریت سند تحول بنیادین بعنوان نظامی جامع و چابک در نظام آموزشگاهی، بسیار حائز اهمیت است. همسویی و هماهنگی در برنامه ریزی، سازماندهی، رهبری، نظارت و کنترل تمام عوامل، مولفه ها، منابع و فرصت ها برای تربیت شایسته متربیان را می توان از مهمترین عوامل اجرایی کردن این زیرنظام در نظام آموزشگاهی دانست.

دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی