امروز

سه شنبه, ۲۱ آذر , ۱۳۹۶

  ساعت

۱۹:۱۵ بعد از ظهر

سایز متن   /

از سال ٢٠٠٩، اجلاسی جهانی با نام کوتاه‌شده وایز (WISE) که سرواژه عبارت «اجلاس جهانی برای نوآوری در آموزش» (world innovation summit for education) است هر دو سال یک بار در دوحه برگزار می‌شود (پیش از این هرساله بود ولی از ٢٠١۵ به بعد هر دو سال یک بار شد). امسال توفیق داشتم در این اجلاس با حمایت مؤسسه‌ای آموزشی- فرهنگی شرکت کنم. از آنجا که بخت یار بوده و تقریبا امکان حضور در بیشتر گردهمایی‌های جهانی حوزه آموزش را حداقل یک بار داشته‌ام، حضور در «وایز» قطر، از آنجا که بیخ گوش خودمان رویدادی نسبتا بزرگ هر دو سال یک بار رقم می‌خورد، وسوسه‌برانگیز بود. به‌ویژه اینکه «وایز» را بیشتر ما ایرانی‌ها با بنیاد قطر- بنیاد حامی و برگزارکننده آن- و با کلیپ‌های ویدئویی آن درباره موضوعات مختلف آموزش و با نگاهی تطبیقی می‌شناسیم. کلیپ‌هایی که اکثرا توسط شبکه Euronews به فارسی دوبله و پخش می‌شوند و در کانال‌ها و گروه‌های تلگرامی ایران دست‌به‌دست می‌چرخند. علاوه بر این قطر و حرکت روبه‌رشدش در مطالعات بین‌المللی تیمز و پرلز (TIMSS and PIRLS) که توسط انجمن بین‌المللی ارزشیابی آموزشی (IEA) برگزار می‌شود، برایم قابل توجه بود، مثل اینکه چرا قطری‌ها بر آموزش مدرسه‌ای و دانشگاهی تا حد زیادی متمرکز شده‌اند، با اینکه وضعیت اقتصادی بسیار مناسب‌تری از ما دارند. قطر یکی از ثروتمندترین کشورهای دنیاست چراکه هم جمعیت محدودی دارد (دوونیم میلیون که البته تعداد شهروندان قطری بسیار کمتر از این است و این عدد با محاسبه مهاجران غیرقطری است) و هم منابع نفتی فراوان دارد به‌طوری‌که سرانه تولید ناخالص داخلی قطر، این کشور را جزء سه کشور اول ثروتمند دنیا قرار داده است.
اجلاس جهانی وایز
این اجلاس، ماهیت و هدفی «نسبتا» علمی و دانشگاهی دارد و نه صرفا علمی. یعنی در مقایسه با رویدادهای جهانی مانند aera در آمریکا، bera در بریتانیا، eera و earli در اروپا یا aare در استرالیا، وایز قطر رویدادی آنچنانی نیست که گروه‌های ویژه تحقیقاتی، نظریه‌پردازان رده اول و محققان پیش‌کسوت قلمروهای علوم یادگیری و آموزشی شرکت کنند.
اما رویدادی به شدت جذاب است چراکه صرفا بر بعد علمی و دانشگاهی تکیه نکرده و ابعاد سیاسی، سیاست‌گذاری، بخش خصوصی و کاربردی، الهام‌بخشی، نمونه‌های موفق، نمایشگاهی و رسانه‌ای را با دقت کنار هم چیده تا ترکیبی جالب از بیشتر ذی‌نفعان حوزه آموزش و یادگیری را کنار هم گرد آورد. رویداد «وایز» قطر در آسیا را می‌توان مشابه رویداد هم‌اندیشی جهانی آموزش لندن (theeducation world forum) در نظر گرفت که ترکیبی از حوزه نظر، عمل، سیاست و سیاست‌گذاری است.
به‌طور نمونه در وایز امسال قطر، اندی هارگریوز کانادایی (Andy Hergreaves) که یکی از متفکران برجسته حوزه تربیت معلم و توسعه حرفه‌ای معلم و مدیر مدرسه است (مراجعه کنید به کتاب معروف او با مایکل فولن با عنوان سرمایه حرفه‌ای) در کنار فرید زکریا Farid Zakaria، چهره‌ای رسانه‌ای و مشهور، امینه اردوغان، همسر رئیس‌جمهور ترکیه، حضور داشتند. سال ٢٠١۵ و قبل از آن هم، شخصیت‌هایی مانند میشل اوباما، ریکاردو سملر صاحب کمپانی بزرگ Semco، و… به چشم می‌خوردند. این ترکیب باعث شده محققان حوزه نظر در کنار کاربران، کنشگران، مهندسان و سیاست‌گذارانی قرار گیرند که کاربست و فایده نظریه‌پردازی را برای مخاطب واقعی امروزی یعنی دانشجویان و دانش‌آموزان به چالش می‌کشند و گزارش‌های اجرای این نظریه‌ها را به عموم اعلام می‌کنند.
در سال جاری، وایز با شعار «زیست و خلق مشترک: یادگیری چگونه‌زیستن با هم و چگونه‌کارکردن با هم» شکل گرفته بود و ترکیب برنامه‌ها طوری ساخته و پرداخته شده بودند که بالاخره شما جایی برای اتصال به آن برای خود می‌یافتید. هرگاه از سخنرانی و بایدهای تئوریک خسته می‌شدید، سراغ نمایشگاه و تولیدات شرکت‌های آموزشی می‌رفتید. هرگاه از آن خسته می‌شدید، سراغ مدرسه واقعی می‌رفتید (جایی را شبیه‌سازی کرده بودند که بچه‌های مدارس قطری آنجا حضور داشتند و معلمان‌شان با آنها نمونه‌ای از برنامه‌های نوآورانه خویش را برای شرکت‌کنندگان در کنفرانس نمایش می‌دادند) و
هر گاه از این هم خسته می‌شدید، در کارگاهی شرکت و دست‌ورزی می‌کردید و هر گاه هوس می‌کردید با کسی حرفی بزنید با فردی هم‌علاقه خویش قراری علمی (به‌قول خودشان brain date) در گوشه‌ای دنج که برای این کار تعبیه شده بود، می‌گذاشتید و هرگاه دلتان از اخبار منفی و شکست‌های متمادی در حوزه آموزش در ایران می‌گرفت و می‌خواستید از دست مسئولان مملکتی فریاد بزنید که چرا آموزش آخرین اولویت برنامه‌ای کشور است، به اتاق سخنرانی‌های هفت‌دقیقه‌ای الهام‌بخش و تهییج‌کننده (provocative talks) می‌رفتید تا توسط فردی عادی که کاری در گوشه‌ای از دنیا برای آموزش کشورش و دیگر کشورها انجام داده، سرحال بیایید و آن فریاد را بر سر خویش بزنید که من چه کردم، اگر دولت نکرد!
اجلاس وایز یکی از تکه‌های پازل فعالیت‌های آموزشی بنیاد قطر (Qatar Foundation) است که تحت ریاست ملکه قطر، موزه بنت ناصر، اداره می‌شود و تکه‌های دیگری مانند: پژوهش‌های وایز، جایزه بین‌المللی آموزش وایز، پروژه‌های توسعه آموزش وایز در کشورها، بورس‌های آموزشی وایز، دارد.
مضامین اصلی مطرح در وایز ٢٠١٧ که برای کشورمان موضوعیت دارد:
١) اقتصاد آموزش: پنلی تحت عنوان کثرت‌بخشی به منابع مالی آموزش برگزار شد که شاه‌بیت آن، دل‌کندن از حمایت صرف دولت‌ها برای آموزش ملت‌ها بود. دولت‌ها آن‌قدر مشکلات عدیده دارند که برطرف‌کردن آنها، کفگیر اقتصادی‌شان را به ته دیگ رسانده و آموزش در اولویت چندم قرار می‌گیرد. ازطرفی همین وضع نابهنجار جهانی را بی‌توجهی دولت‌ها به آموزش ایجاد کرده اما انگار سیاست‌گذاران عادت کرده‌اند به‌جای درمان ریشه‌ای و قطع این حلقه ناصواب بر ظواهر درد تمرکز کرده و برای آن چندین برابر هزینه کنند. راه را در تکثربخشی منابع، ورود نهادهای عمومی و غیردولتی، خیرین و کارآفرین‌ها و خانواده‌ها به حوزه آموزش می‌بینند زیرا هنگام نیاز، اولین حذفی از سبد خرج، آموزش است و ترک تحصیل و… .
٢) عصر پسا-حقیقت: عبارت جدیدی برای من بود و ناظر به این معنی است که در عصر انفجار اطلاعات و توسعه عظیم ارتباطات، تشخیص حقیقت از غیرحقیقت تقریبا ناممکن شده است. کنایه فرید زکریا به پدیده «ترامپیسم» بود و اقدامات زمان رقابت‌های انتخاباتی و بعد از آن. ترامپ با یک کلمه «کذب» همه تحلیل‌های علمی و نیمه‌علمی گروه‌های مخالف و نقاد خویش را در جرگه «غیرحقیقت» می‌نهد و حقیقت را آن‌طور که او تفسیر می‌کند، حقیقت می‌نامد. همین در مدارس و دانشگاه‌های ما رواج یافته است؛ پدیده ترامپیسم: نقد و قلب حقیقت. معلوم نیست چه کسی راست می‌گوید. یکی به کتاب ارجاع می‌دهد و یکی به اینترنت، یکی به دیده‌های شخصی و یکی به داده‌های فردی. حقیقت در اینجا اولین قربانی است چون همه حقیقت خویش را ابراز می‌کنند. نوعی قبیله‌گرایی همانند طرفداری از تیم‌های فوتبال به‌وجود می‌آید. در این اثنا سواد رسانه‌ای مطرح و مهم می‌شود که از این رسانه‌ها من چه جویم که به‌کار آید.
٣) به چالش‌کشیدن هدف آموزش‌وپرورش: واقعا به‌دنبال تربیت چه کسی در این عصر و در این مکان هستیم؟ مثلا در پزشکی که به‌علت آمدن دستگاه‌های پیشرفته، امکان تشخیص و درمان به‌مراتب دقیق‌تر و مؤثر‌تر از زمانی است که پزشک، وارد عمل می‌شود، آیا هنوز تعریفمان از پزشک باید همانی باشد که صد سال پیش داشتیم؟ نباید برای معلم و دانش‌آموز هم تعریفی نو ارائه دهیم؟ آیا نباید مؤلفه‌های آموزش و خود اصل آموزش را بازنگری کنیم؟ ساختار کنونی آموزش بدون محاسبه رایانه و فناوری‌های نوین تعریف و تثبیت شده بود. اکنون با درنظرگرفتن اینها، چگونه این ساختمان را بازطراحی کنیم؟ آیا هنوز همه یک کتاب، یک روش تدریس با معلمی خاص، یک مدرسه و یک مکان و زمان آموزش و یک ساعت مشخص و موضوعی مشخص را باید بیاموزند؟ و یک ساعت مشخص زنگ توقف به صدا درآید و به تفریح در زنگ تفریح بروند؟ تفریح از درس جدا و دارای زنگ باشد؟ همان‌طور که تفکر در زنگ تفکر و پژوهش انجام شود و پس از آن متوقف!
۴) جوانان غربی و شرقی: این جمله را رئیس دانشگاهی از سنگاپور در جلسه افتتاحیه و در مناظره با فرید زکریا بیان کرد که قرن ١٩ قرن اروپایی‌ها و توسعه علمی آنها بود. قرن ٢٠، قرن آمریکایی‌ها و اوج توسعه اقتصادی و قدرت علمی برای آنها شد، پیش‌بینی می‌کنیم قرن ٢١ قرن، آسیایی‌ها باشد و علایم آن در حال بروز است. جوانان آسیایی، برخلاف جوانان اروپایی و آمریکایی، بسیار خوش‌بین به آینده هستند، تا سال ٢٠۵٠ تقریبا نیمی از جمعیت جهان، خصوصا آسیا، جزء طبقه متوسط قرار می‌گیرند. توسعه اقتصادی از جنوب شرق آسیا آغاز شده و امید روزافزونی به جوانان برای ایجاد کار و کارآفرینی، شرکت‌های متوسط و کوچک و توسعه اقتصادی و علمی است.
۵) داده‌های عظیم (big data): مدیریت و راهبری آموزش که پیچیدگی‌های خود را دارد، آن‌هم در مقیاس بزرگ، ناگزیر به داده‌های کمکی دقیق نیاز دارد. این داده‌ها باید زنده و مستقیم و آنی، تولید، تحلیل و تفسیر و ارائه شوند. حتی اقدام پس از تفسیر را هم به‌همراه داشته باشند. این کار جز از راه داده‌های عظیم و تکنولوژی علوم داده‌ای فراهم نمی‌شود.
۶) نیروی انسانی آموزش: به‌گفته اعضای پنل «اصلاح الگوی تربیت معلم» از هر ١٠ برنامه توسعه حرفه‌ای معلمان (آموزش ضمن خدمت) ٩تای آن شکست خورده و علت اصلی آن نشناختن مخاطب (معلم) و کاری است که او می‌کند. آنها پیوستاری را ترسیم می‌کنند که یک طرف آن برنامه‌های توسعه حرفه‌ای مشارکتی، با عاملیت معلم و بر مبنای نیاز (شخصی‌سازی‌شده) است و طرف دیگر آن برنامه‌های توسعه حرفه‌ای است که بر مبنای رقابت انداختن بین معلمان و مقایسه آنها براساس نتایج امتحانات بچه‌ها طراحی می‌شوند.
٧) کارآفرینی آموزشی: یکی از حوزه‌های مهم اقتصادی و کارآفرینی و ثروت‌زایی، حوزه آموزش است که شرکت‌های بسیاری در دنیا به‌صورت شرکت‌های نوپا (استارت‌آپ) وارد آن شده‌ و موفق شده‌اند گردش‌های مالی میلیون دلاری داشته باشند. البته صبغه اکثر آنها، کمک به توسعه آموزش با کیفیت برای همه اقشار جامعه است و نباید با برخی شرکت‌ها و مؤسسات خصوصی در ایران اشتباه گرفته شوند که از آب گل‌آلود آموزش کشور و از بی‌تدبیری و شاید گفت جهل تصمیم‌گیران آموزشی کشور، برای خود وزارت آموزش‌وپرورش مستقلی ایجاد کرده‌اند. در این کنفرانس، معلمانی که در کنار هم اقدام به تأسیس شرکت‌های کوچک کرده بودند و راه‌حل‌هایی را برای مشکلات آموزش در قالب محصول و خدمات ارائه می‌کردند، به‌چشم می‌خورد. چنین معلمی که خود، کارآفرین است و فقط به حقوق معلمی اکتفا نکرده، احتمال بیشتری دارد که دانش‌آموز کارآفرین و ناوابسته به حقوق دولتی تربیت کند.

شرق

برچسب ها:
دیدگاهها

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

تازه های سایت

قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی