امروز

جمعه, ۲۵ آبان , ۱۳۹۷

  ساعت

۱۱:۳۴ قبل از ظهر

سایز متن   /

امیرعباس میرزاخانی*

نقش پژوهش در پیشبرد و توسعه کلیه جوامع در حال توسعه و پیشرفته در دنیای امروز بر کسی پوشیده نیست. با نگاهی کوتاه و گذرا به برنامه های برخی کشورهای پیشرفته در دهه اخیر، می توان به اهمیت پژوهش در برنامه ریزی و توسعه و رشد این گونه کشورها پی برد، نتایج این تحقیقات نشان می دهد که آنان با برنامه ریزی های سی ساله و محور قرار دادن پژوهش در تمامی زمینه های اقتصادی، اجتماعی، علوم پایه و کاربردی به این مهم دست یازیده اند.
برخی موانع پژوهش
از جمله موانع عمده پژوهش در ایران می توان به موارد زیر اشاره کرد: ۱- موانع مربوط به مدیریت، سیاستگذاری و نظام تحقیقاتی در سطح کلان جامعه ۲- موانع مربوط به فرهنگ پژوهش ۳- موانع مربوط به پژوهشگران ۴- موانع مربوط به فضای استاندارد علمی و پژوهشی ۵- موانع مربوط به قوانین و مقررات پژوهشی ۶- موانع مربوط به بودجه و امکانات پژوهشی ۷- موانع مربوط به کاربرد نتایج پژوهشی.
همچنین در رابطه با موانع مربوط به فرهنگ پژوهش، می توان به فقدان فرهنگ کارگروهی و ضعف سرمایه گذاری برای تولید دانش و اندیشه اشاره کرد. به جرات می توان گفت تحقیق در سطوح گوناگون کشور ما جزیی از فرهنگ نیست. در حوزه سیاست، اقتصاد و فرهنگ و در سطح عامه مردم و خواص و مدیران و سیاستگذاران و تصمیم سازان و تصمیم گیران و مجریان، فرهنگ تحقیق وجود ندارد. این امر البته خود ناشی از دلایل متعددی است که مهمترین آنها فقدان احساس نیاز به تحقیق به دلیل وجود وابستگی و انحصارات و همچنین تقدیرگرایی و نبود رقابت از بعد کیفیت و هزینه در همه حوزه ها و سطوح است. نکته قابل توجه آنکه، با وجود تعدد مسائل مبهم و ناشناس در کشور و مشکلات متعدد در زمینه های گوناگون، سوال های تحقیقاتی مورد نیاز کشور هنوز به درستی تبیین نشده اند و با این حال متاسفانه پژوهش های صورت گرفته و در حال انجام، بیشتر با تکیه بر فرم صورت می پذیرد تا تکیه بر محتوا و بیشتر هدف مورد نظر است تا ابزار.
ناآشنایی بسیاری از پژوهشگران با تعاریف، مفاهیم و روش های پژوهش براساس استانداردهای بین المللی و بی اعتقادی مسوولان به پژوهش و فقدان باورپژوهی را می توان جزئی از چالش های فرهنگی پیش روی پژوهش و تحقیق در ایران دانست. مواردی مانند مقاومت در مقابل وجود نارسایی در عملکرد و بی میلی افراد به سرمایه گذاری در مراکز تحقیقاتی، نمونه های دیگری از این چالش پژوهشی است.
وضعیت بوروکراسی در کشور به گونه یی است که برخی از سازمان ها در برابر پذیرش این واقعیت که در عملکرد و بازده نارسایی وجود دارد، مقاومت می کنند. معمولاً این موارد در سازمان هایی پیش می آید که بیشتر توسط کارکنان ساده و معمولی کنترل می شوند. در سازمان هایی که افراد شاغل به خصوص مدیران آنها با منطق علت و معلولی برای استدلال آشنا هستند و قبلاً در این خصوص آموزش دیده اند، تمایل برای کارهای پژوهشی بیشتر است.از جمله مواردی که انجام تحقیق و پژوهش به منظور رفع نارسایی موجود را به طور ضمنی تحت تاثیر قرار می دهد، این طرز تفکر است: زمانی که قرار است در یک زمینه علمی سرمایه گذاری شود اما بنا به دلایلی این اتفاق رخ نمی دهد. مصداق این امر گروهی از سرمایه داران هستند. این سرمایه داران در حد ساختن مدرسه، مسجد و بیمارستان کار می کنند ولی هنگامی که صحبت از ساختن یک مرکز تحقیقاتی می شود، موضوع کاملاً متفاوت است. کسی درکی از ساختن یک مرکز تحقیقاتی ندارد.بی توجهی و بی اعتمادی مدیران به یافته های پژوهشی و نامشخص بودن و بهره نبردن از نتایج پژوهشی از مسائل و چالش های عمده در زمینه پژوهش در ایران است. ضعف ارتباطات میان بخش تحقیقات با اقتصاد، سیاست، فرهنگ و جامعه، ضعف ارتباط با دنیای پویای علم و فناوری، ضعف مفرط پایگاه های اطلاعات و نظام اطلاع رسانی و مانند آن را می توان از دیگر مشکلات پژوهش در ایران دانست. همین طور دانشجویان و دانش آموختگان برخی از رشته ها نمی دانند برای چه سازمانی می توانند پژوهش انجام دهند و تخصص شان به درد کجا می خورد. اینجاست که مدیریت کلان پژوهش باید نقش آفرینی کند و با اشراف بر رشته های علمی، نهادهای واسطی را بدین منظور ایجاد کند.
هر پژوهش به خلق اندیشه های تازه منتهی می شود و هر اندیشه تازه یی، منشاء طرح پرسش های نوینی است که انسان را به ارزیابی بیشتر و جدیدتر برمی انگیزد و زمینه ساز تحولات علمی، صنعتی و اجتماعی در هر جامعه یی می شود. انتقال اطلاعات و یافته های حاصل از پژوهش از طریق برگزاری همایش های علمی و انتشار تحقیقات، قطعاً در ایجاد فرهنگ پژوهش و تشویق و ترغیب مبتکران و پژوهشگران موثر خواهد بود. در درجه اول لازم است نظام آموزشی و تحقیقاتی پا به پای هم و دوشادوش یکدیگر پیش بروند و در درجه بعدی، خود را با نیازها و اولویت های بازار کار، صنعت و خدمات بومی و ملی مطابقت دهند و با آنها در ارتباط باشند.

*کارشناس آموزشی

برچسب ها:
دیدگاهها

دیدگاه ها (۱ دیدگاه)

  1. زهره چمنی

    تحلیلشون نشون می داد که با سواد اند.

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

تازه های سایت

قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی